Wykonanie wyroków zagranicznych w Polsce - sprawy handlowe i cywilne

Wykonywanie i uznawanie orzeczeń sądów zagranicznych w Polsce oznacza uznanie orzecznictwa i przeniesienie jego skutków na teren Polski. Wiąże się to z wykonaniem orzeczenia, wyroku czy postanowienia sądu, mimo iż co do zasady, orzeczenia sądów państw trzecich nie wywierają skutków poza ich granicami.

 

Wywieranie skutków prawnych, wynikających z zagranicznego orzecznictwa sądowego nazywa się uznaniem lub stwierdzeniem wykonalności. Oznacza przeniesienie wykonalności orzeczenia w sprawie cywilnej na terytorium Polski, utrzymując możliwie tożsamy status. Jeśli więc na przykład orzeczenie dotyczy stanu cywilnego czy rejestru w księdze wieczystej, to zapisy pozostają w mocy i wprowadzane są w rejestry publiczne w Polsce. Proces ten przebiega na mocy przepisów Unii Europejskiej (jeśli państwo, o którym mowa jest jej członkiem), zapisów umowy międzynarodowej (jeśli orzeczenie zostało wydane przez państwo, z którym Polska taką umowę podpisała) lub na mocy przepisów Kodeksu cywilnego w pozostałych przypadkach.

 

Orzeczenia UE i poza jej terytorium

 

Zaczynając od podstaw, orzecznictwo sądów zagranicznych podzielić należy na te wyroki, które zapadają na terenie Unii Europejskiej oraz te, które wydawane są poza jej obszarem.

 

Orzeczenia unijne są w Polsce uznawane z automatu. Nie wymaga to przeprowadzania postępowania. Jedynym warunkiem w zasadzie jest fakt, że orzeczenie musi być wydaje w terminie późniejszym, niż 01.05.2004 roku, czyli dniu oficjalnego wstąpienia Polski w szereg członków Unii Europejskiej.

 

Orzeczenia wydane poza terytorium UE obwarowane są istnieniem – lub nie – umowy między rzeczonym państwem, a Polską.

 

Jeśli taka umowa międzynarodowa istnieje, to uznanie orzeczenia następuje na mocy przewidzianych w niej warunków. Lista umów międzynarodowych, które zostały zawarte między Polską, a krajami trzecimi oraz ich zapisy znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Jeśli natomiast umowa nie istnieje, uznanie oraz jego warunki określają przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (artykuły 1150-1152).

 

Jak można powołać się na uznanie orzecznictwa sądu państwa trzeciego?

 

Osoba zainteresowana uznaniem orzecznictwa sądu państwa trzeciego, musi wykazać się odpowiednimi dokumentami, jest to odpis orzeczenia, potwierdzenie faktu, iż orzeczenie ma status prawomocny oraz przysięgłe tłumaczenie powyższych dokumentów.

 

Wiele osób, które poszukują informacji na temat wykonalności zagranicznych wyroków ma wątpliwości, jakie przepisy w konkretnym przypadku mają zastosowanie, jak wygląda nadanie klauzuli wykonalności i jak rozpocząć takie postępowanie. Niestety Ministerstwo Sprawiedliwości nie udziela w tym zakresie porad, w związku z powyższym, najlepiej skierować swe kroki do specjalisty i skorzystać z porady prawnej.

 

Jakie sprawy mogą podlegać uznaniu orzecznictwa?

 

Zakres takich spraw może być bardzo szeroki. W praktyce jednak, najczęściej są to postępowania dotyczące alimentów, spraw rozwodowych, zakresu władzy rodzicielskiej oraz procesu adopcji. Drugą grupą takich spraw jest windykacja oraz egzekucja długów zagranicznych. W tym ostatnim przypadku dotyczy to oczywiście spraw, w wyniku których zarówno źródło należności, jak i dłużnik znajdują się poza granicami Polski.

 

Długi zagraniczne – czy opłaca się rozpoczynać proces egzekucji?

 

Choć takie sprawy bywają skomplikowane, proces egzekucji oraz windykacji mimo wszystko warto rozpocząć, bowiem wiele takich należności zostaje odzyskanych bardzo skutecznie. Taki proces trwa czasem bardzo długo, ale korzystnie jest uzbroić się w cierpliwość i spróbować dojść swoich praw. Wyjątek stanowią tu kwoty bardzo małe, przeterminowane lub niezwykle duże – choć w tym ostatnim przypadku być może tym bardziej należy je egzekwować, należy się jednak liczyć w takiej sytuacji z wydłużeniem całego procesu.

 

Czym jest Europejski Nakaz Zapłaty?

 

Europejski Nakaz Zapłaty, zwany w skrócie ENZ, jest procedurą, którą stosuje się w sprawach handlowych oraz cywilnych. Pozwala egzekwować finansowe roszczenia o charakterze bezspornym i transgranicznym. Celem wdrożenia ENZ było uproszczenie procesu, który wcześniej rozpatrywany był na drodze sądowej. Choć ENZ wydawany jest również przez sąd, to cały proces przebiega szybciej i łatwiej. Wymaga złożenia stosownych wniosków do właściwego sądu, który zajmuje się oceną pozwu. Poza jego władzą pozostaje natomiast ocena dowodów. Jeżeli więc złożony wniosek wypełniony jest poprawnie, a dłużnik w trakcie postępowania nie wnosi sprzeciwu, to sąd wydaje ENZ niemal automatycznie.

 

Po uzyskaniu w polskim sądzie ENZ, należy złożyć kolejny wniosek o rozpoczęcie postępowania egzekucyjnego (uzyskanie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego – ETE). Ten złożyć należy z kolei w kraju, z którego pierwotnie pochodził nakaz zapłaty. Taki wniosek musi zawierać odpis ENZ oraz jego przysięgłe tłumaczenie. Uzyskanie ETE uprawnia wierzyciela do skierowania sprawy już bezpośrednio do komornika i rozpoczęcie egzekucji w stosunku do dłużnika.

 

Co istotne, ENZ nie znajduje zastosowania w przypadku spraw rodzinnych, spadkowych czy skarbowych i dotyczy oczywiście wyłącznie krajów członkowskich Unii Europejskiej.

 

Jak odzyskać długi z krajów poza UE?

 

To z reguły nieco bardziej skomplikowane sprawy, które wymagają w pierwszej kolejności próby odzyskania należności na drodze polubownej. Jeśli ta nie przyniesie rezultatów, wówczas konieczne jest przeprowadzenie postępowania sądowego w kraju jurysdykcji. To zwykle oznacza dość długi czas oraz dość wysokie koszty. Takie postępowanie bywa więc nieopłacalne w przypadku niskich kwot.

 

W niektórych przypadkach obowiązują indywidualne umowy – na przykład w relacji ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki Północnej, zastosowanie znajduje Konwencja z Lugano, która określa zasady wykonywania orzeczeń zarówno w sprawach handlowych, jak i cywilnych.

 

Jak uprościć proces egzekucji lub uznania wyroku zagranicznego?

 

W praktyce, takie sprawy są wielowymiarowe i wymagają znajomości przepisów nie tylko prawa polskiego, ale również wiedzy w zakresie umów międzynarodowych i innych aktów prawnych. To potężna ilość informacji, natomiast skuteczność jest w takim przypadku uzależniona od wdrożenia właściwego toku postępowania i dopełnienia precyzyjnie określonych wymogów oraz formalności.

Dlatego najkorzystniej jest zgłosić się po pomoc do kancelarii, która nie tylko pomoże ocenić możliwości, ale również pokieruje całą sprawą tak, aby zainteresowana odzyskaniem długu lub uznaniem orzeczenia osoba, poniosła jak najmniejsze koszty i uzyskała postawiony cel w jak najkrótszym czasie.